الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
179
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
مشركان در ميان بود ، و با توجه به اينكه جمعى از مردم ، فرشتگان يا بعضى از پيامبران را براى عبادت برگزيدند ، قرآن در نخستين آيات مورد بحث مىگويد : همه رسولان الهى ، بندگان سر بر فرمان او هستند « خداوند از فرشتگان ، رسولانى بر مىگزيند و همچنين از انسانها » ( * ( اللَّه يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَمِنَ النَّاسِ ) * ) . از فرشتگان رسولانى همچون جبرئيل ، و از انسانها فرستادگانى همچون پيامبران بزرگ الهى و تعبير به « من » كه در اينجا تبعيضيه است نشان مىدهد كه همه فرشتگان الهى ، رسولان او به سوى بشر نبودند ، بلكه گروهى از آنها اين سمت را داشتند ، اين تعبير منافات با آيه اول سوره فاطر كه مىگويد : جاعِلِ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا ( خدا فرشتگان را رسولان قرار داده است ) ندارد ، چرا كه منظور در اين آيه نيز بيان جنس است ، نه بيان عموميت افراد . و در پايان آيه اضافه مىكند : « خداوند شنوا و بينا است » ( * ( إِنَّ اللَّه سَمِيعٌ بَصِيرٌ ) * ) . يعنى چنان نيست كه خداوند مانند انسانها از كار رسولانش در غيابشان بى خبر باشد ، بلكه در هر لحظه از وضع آنها با خبر است ، سخنانشان را مىشنود و اعمالشان را مىبيند . سپس اشاره به مسئوليت پيامبران در ابلاغ رسالت از يك سو و مراقبتها الهى نسبت به آنها از سوى ديگر كرده ، مىگويد : « خداوند آنچه را در پيش روى آنها ، و پشت سر آنها است مىداند » ( * ( يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَما خَلْفَهُمْ ) * ) . هم از آينده آنها آگاه است و هم از گذشته و آنچه را پشت سر نهادهاند . « و همه كارها به خدا باز مىگردد ، و همه در برابر او مسئولند » ( * ( وَإِلَى اللَّه تُرْجَعُ الأُمُورُ ) * ) .